آخرین مقالات

خانه » پروژه دانشجویی » معماری » دانلود پروژه شهرسازی

دانلود پروژه شهرسازی

۱-  پیشگفتار                                ۱

۱-۱-   شهرهای جدید در ایران

۲-۱- اهداف عمده جدید ایران

۳-۱- نکته ای در حاشیه نوسازیها

۴-۱- روشهای طارحی محیط (نظریه های اثباتی و هنجاری)

۵-۱- نظریة اثباتی

۲-          دانش محتوایی

۱-۲- کاهش هزینة ساخت و ساز در سطوح مختلف توانییهای کارفرما

۲-۲- تامین قرارگاه رفتاری

۱-۲-۲- فضاهای چندگانه عملکردی

۲-۲-۲- تعامل اجتماعی و محیط ساخته شده

۳-۲-۲- مرکزیت کارکردی و محیط ساخته شده

۳-۲- انسانی ساختن فضاها

۱-۳-۲- روشنایی

۲-۳-۲- فضاهای بدون مانع

۳-۳-۲- فضاهای متناسب با ابعاد بدن انسان و نحوة انجام فعالیت او

۴-۳-۲- طراحی اقلیمی

۵-۳-۲- راحتی نگهداری از مجموعه

۶-۳-۲- جلوگیری از آلودگی محیط زیست و رعایت اصول بهداشتی

۷-۳-۲- باقی ماندن اهالی در مجموعه در شرایط مختلف اقتصادی و جمعیتی

۸-۳-۲- استفادة بهینه از فضا

۱-۸-۳-۲- استتفادة بهینه از فضای سکونتی از سطح بالاتر از همسایگی

۹-۳-۲- خلوت (فضای شخصی ـ قلمروپایی)

۱-۹-۳-۲- خلوت

۲-۹-۳-۲- فضای شخصی

۳-۹-۳-۲- قلم و پایی

۱۰-۳-۲- پیش گیری از خطرات (آتش سوزی – باران شدید یا سیل – زلزله و ریزش بنا)

۱۱-۳-۲- نقشه شناختی

۱-۱۱-۳-۲- عناصر شهر از نظر لینچ

۲-۱۱-۳-۲- عناصر شهر از نظر الکساندر

۳-۱۱-۳-۲- بافت شهر (عامل بوجود آورنده شهر)

۱-۳-۱۱-۳-۲ چگونگی ترکیب فضاهای پر و خالی

۲-۳-۱۱-۳-۲- تراکم

۴-۱۱-۳-۲- فضای محیطی و فضای پس مانده شهری معاصر

۵-۱۱-۳-۲- ارزشهای زیبایی شناختی محیط

۱-۵-۱۱-۳-۲- زیبایی شناس فرمی

۱-۱-۵-۱۱-۳-۲- نظم و بی نظمی

۲-۱-۵-۱۱-۳-۲- قوانین گشتالت

۱-۲-۱-۵-۱۱-۳-۲- اصل تشابه

۲-۲-۱-۵-۱۱-۳-۲- رابط دراکی بین اجزاء مشابه و کل

۳-۲-۱-۵-۱۱-۳-۲- تنوع و رابط آن با ادراک فاصله در مسیرهای شهری

۴-۲-۱-۵-۱۱-۳-۲- جهت یابی

۵-۲-۱-۵-۱۱-۳-۲- یک مرتبگی یا غیر مترقبه بودن

۳-۱-۵-۱۱-۳-۲- تحقیقات تجربی اخیر

۲-۵-۱۱-۳-۲- زیبایی شناسی نمادین

۱-۲-۵-۱۱-۳-۲- رویکرد یونگی نمادگرایی

۲-۲-۵-۱۱-۳-۲- نور محیط

۳-۲-۵-۱۱-۳-۲- رنگ

۶-۱۱-۳-۲- مقیاس انسانی

۳-          شناخت

۱-۳- شناخت وضع موجود

۱-۱-۳- شناخت پرند

۲-۱-۳- شناخت عوامل

۱-۲-۱-۳- شناخت کارفرما

۱-۱-۲-۱-۳- امکانات کارفرما برای ساخت و ساز

۲-۱-۲-۱-۳- خواسته های کارفرما

۲-۲-۱-۳- شناخت استفاده کنندگان

۱-۲-۲-۱-۳- توزیع درصدی متقاضیان بر اساس بعد خانوار و میانگین بعد خانوار

۲-۲-۲-۱-۳- توزیع درصدی متقاضیان بر اساس سن

۳-۲-۲-۱-۳- وضعیت تحصیلات

۴-۲-۲-۱-۳- وضعیت درآمدی و شغلی استفاده کنندگان و توانایی مالی یک خانوادة ۴ نفره برای خرید مسکن

۵-۲-۲-۱-۳- خواسته های استفاده کنندگان و تعیین حدود متراژ واحدهای ۱ تا ۶ خوابه مطابق با نحوه فعالیت استفاده کنندگان

۱-۵-۲-۲-۱-۳- شناخت غیر مداخله گرا

۲-۵-۲-۲-۱-۳- شناخت مداخله گرا

۱-۲-۵-۲-۲-۱-۳- بررسی مدارک تصویری

۲-۲-۵-۲-۲-۱-۳- پرسش‌نامه

۳-۲-۵-۲-۲-۱-۳- بدست آوردن حدود متراژ واحدهای ۱ تا ۶  خوابه مطابق با نحوه فعالیت استفاده کنندگان

۱-۴-۲-۵-۲-۲-۱-۳- نشیمن و پذیرایی

۲-۴-۲-۵-۲-۲-۱-۳- ناهارخوری

۳-۴-۲-۵-۲-۲-۱-۳- آشپزخانه

۴-۴-۲-۵-۲-۲-۱-۳- اتاقهای شخصی (اتاق خواب)

۵-۴-۲-۵-۲-۲-۱-۳- سرویس

۶-۴-۲-۵-۲-۲-۱-۳- جمع بندی

۳-۱-۳- شناخت ویژگیهای بستر طرح

۱-۳-۱-۳- موقعیت سایت و کاربردی آن

۲-۳-۱-۳- کاربردی های مجاور

۳-۳-۱-۳- دسترسی ها

۴-۳-۱-۳- امکانات زیربنایی

۵-۳-۱-۳- چشم اندازها

۶-۳-۱-۳- ویژگیهای اقلیمی بستر طرح

۱-۶-۳-۱-۳- دما

۲-۶-۳-۱-۳- رطوبت

۳-۶-۳-۱-۳- بارش

۴-۶-۳-۱-۳- وضعیت تابش

۵-۶-۳-۱-۳- باد

۷-۳-۱-۳- ویژگیهای فیزیکی بستر طرح

۱-۷-۳-۱-۳- مساحت

۲-۷-۳-۱-۳- توپوگرافی

۳-۷-۳-۱-۳- نحوه هدایت آبهای سطحی منطقه در بستر طبیعی زمین

۴-۷-۳-۱-۳- وضعیت گسلهای منطقه

۵-۷-۳-۱-۳- مکانیک خاک

۶-۷-۳-۱-۳- پوشش گیاهی

۴-۱-۳- آیین نامه و ضوابط طراحی در سایت مزبور (ناحیه تراکم متوسط)

۵-۱-۳- برسی تظابق خواسته کافرما مبنی برساخت ۳۰۰ واحد مسکونی در سایت مزبور با ضوابط معماری و شهرسازی منطقه

۶-۱-۳- محاسبه حداقل قیمتی که کارفرما باید پروژه را بفروشد تا برای او

 مقرون به صرفه باشد .

۷-۱-۳- توجیه اقتصادی طرح

۸-۱-۳- بدست آوردن سرانه مفید مسکونی برای استفاده در برنامه تعیین حدودی متراژهای بنمایی واحدهای مجموعه

۲-۳- هدف

۳-۳- برنامه

۱-۳-۳- برنامه کم کردن هزینة ساخت و ساز

۲-۳-۳- برنامه تامین قرارگاه رفتاری

۱-۲-۳-۳- برنامة تأمین قرارگاه در محدودة فضای خصوصی

۲-۲-۳-۳- برنامة تأمین قرارگاه رفتاری در محدودة فضای همسایگی (نیمه خصوصی یا نیمه عمومی)

۳-۲-۳-۳- برنامة تأمین قرارگاه رفتاری در محدودة فضاهای رده بالاتر از فضای همسایگی تا کل مجموعه

۳-۳-۳- برنامة  انسانی ساختن فضاها

۱-۳-۳-۳- برنامة تامین روشنایی

۲-۳-۳-۳- برنامة تأمین فضاهای بدون مانع

۳-۳-۳-۳- برنامة تأمین فضای متناسب با ابعاد انسان و نحوه انجام فعالیت او

۱-۳-۳-۳-۳- تعیین حدود واحد همسایگی و زیر محله تا ناحیه

۳-۳-۳-۳-۳- ابعاد تراس

۴-۳-۳-۳- برنامة تأمین طراحی اقلیمی

۱-۴-۳-۳-۳- میزان بهم فشردگی مجموعه

۲-۴-۳-۳-۳- شکل سقف و ایجاد سایه روی پشت بام و کوچه

۳-۴-۳-۳-۳- استفاده از گیاهان

۴-۴-۳-۳-۳- جهت گیری معابر

۵-۴-۳-۳-۳- جهت گیری ساختمانها

۶-۴-۳-۳-۳- فاصلة ساختمانها

۷-۴-۳-۳-۳- درصد سطح پنجره به نمای ساختمان

۸-۴-۳-۳-۳- کوران در فضای داخلی

۹-۴-۳-۳-۳- ظرفیت حرارتی و رنگ مصالح

۱۰-۴-۳-۳-۳- ایجاد سایه بان برای بهره گیری به موقع و بهتر از نور خورشید

۱۱-۴-۳-۳-۳-استفاده از فضای واسطه

۵-۳-۳-۳- برنامة تأمین راحتی نگهداری از مجموعه

۱-۵-۳-۳-۳- انرژی ارزان و در دسترس

۲-۵-۳-۳-۳- کاهش میزان اتلاف انرژی

۱-۲-۵-۳-۳-۳-رعایت اصول طراحی اقلیمی

۲-۲-۵-۳-۳-۳- جلوگیری از پرت انرژی در داخل واحد مسکونی

۳-۵-۳-۳-۳- دوام مصالح

۴-۵-۳-۳-۳- راحتی نظافت و تمیز کردن بنا

۵-۵-۳-۳-۳- تعداد مناسب واحدهای موجود در یک همسایگی

۶-۵-۳-۳-۳- تعداد مناسب واحدهایی که از تاسیسات مشتری استفاه می‌کنند.

۶-۳-۳-۳- برنامه جلوگیری از آلودگی محیط زیست و رعایت اصول بهداشتی

۱-۶-۳-۳-۳- سیستم دفع فاضلاب

۲-۶-۳-۳-۳-سیستم جمع آوری و دفع زباله

۳-۶-۳-۳-۳-استفاده از انرژی پاک

۴-۶-۳-۳-۳-راحتی نظافت و تمیز کردن بنا

۵-۶-۳-۳-۳-مکان دستشویی در نظام فضایی واحد مسکونی

۶-۶-۳-۳-۳- قرار دادن حریم بین در ورودی واحد مسکونی و بقیه فضاها

۷-۶-۳-۳-۳- برنامه یافتن تدابیری برای باقی ماندن اهالی در مجموعه در شرایط مختلف اقتصادی وجمعیتی

۸-۶-۳-۳-۳- برنامه ریزی برای استفاده  بهینه از فضا

۱-۸-۶-۳-۳-۳- برنامه استفاده بهینه از فضا در سطح واحد مسکونی

۱-۱-۸-۶-۳-۳-۳- استفاده چندگانه از فضا

۲-۱-۸-۶-۳-۳-۳- به حداقل رساندن فضاهای ارتباطی و ذون بندی در طراحی

۳-۱-۸-۶-۳-۳-۳- متصدی طراحی کردن فضاها

۴-۱-۸-۶-۳-۳-۳- استفاده از ظرفیت خالی وسایل

۲-۸-۳-۳-۳-برنامه استفاده بهینه از فضای سکونتی از سطح بالاتر از همسایگی

۹-۳-۳-۳- برنامه تأمین خلوت (فضای مشخص – قلم و پایی) یا فضای قابل دفاع

۱-۹-۳-۳-۳- قلم وپایی

۲-۹-۳-۳-۳- نقش جداره و بدنه

۱-۲-۹-۳-۳-۳- بدنه سیان صافی ورودی

۲-۲-۹-۳-۳-۳- امکان مراقبت از فضای همسایگی بدون دیده شدن توسط دیگران (با رعایت عدم اشرافیت)

۳-۲-۹-۳-۳-۳- جداره حافظ امنیت صوتی و شنیداری

۴-۲-۹-۳-۳-۳- جداره های متحرک در داخل فضا

۳-۹-۳-۳-۳- تامین فضای شخصی (شخصی سازی)

۴-۹-۳-۳-۳- تعیین مکان مناسب برای پروژه

۱۰-۳-۳-۳- برنامة پیش گیری از خطرات

۱-۱۰-۳-۳-۳- آتش سوزی

۲-۱۰-۳-۳-۳- باران شدید یا سیل

۳-۱۰-۳-۳-۳- زلزله و ریزش بنا

۱۱-۳-۳-۳- برنامه تامین نقشه شناختی (زیبایی شناختی – مقیاس انسانی) یا قواعد شکل گیری فضای مثبت الکساندر

۱-۱۱-۳-۳-۳- ارتباط توده با فضای پیرامون

۱-۱-۱۱-۳-۳-۳- محصور کردن فضا

۲-۱-۱۱-۳-۳-۳- آگاهی از فضا

۲-۱۱-۳-۳-۳- ویژگی توده

۱-۲-۱۱-۳-۳-۳- هم پیوندی عناصر شهری و واحدهای مسکونی

۲-۲-۱۱-۳-۳-۳- ترکیب (کمپوزیسیون)

۳-۲-۱۱-۳-۳-۳- نقش جداره در تعریف فضای شهری

۱-۳-۲-۱۱-۳-۳-۳- کارکرد تجسمی بدنه

۲-۳-۲-۱۱-۳-۳-۳- بازنمایی انتقال بارها در جداره

۳-۳-۲-۱۱-۳-۳-۳- خوانایی جداره

۴-۳-۲-۱۱-۳-۳-۳- طراحی جداره ها

۴-۲-۱۱-۳-۳-۳- ساخت و ساز مرکب ساز و کار ایجاد تنوع در احجام ساختمانی

۳-۱۱-۳-۳-۳- ویژگیهای فضا

۱-۳-۱۱-۳-۳-۳- ایجاد فضاهای متباین

۲-۳-۱۱-۳-۳-۳- رعایت مقیاس و تناسب

۴-۱۱-۳-۳-۳- ویژگی دسترسی و خیابان

۱-۴-۱۱-۳-۳-۳- خیابان طراحی شده به مثابه فضا

۲-۴-۱۱-۳-۳-۳- جداسازی سواره و پیاده

۳-۴-۱۱-۳-۳-۳- الگوی خیابانهای محله

۵-۱۱-۳-۳-۳- ویژگیهای پارکینگ

۴-۳- گونه شناسی و بررسی نمونه ها

۱-۴-۳- ساخت و ساز پیرامونی

۱-۱-۴-۳- نمونة ۱: مجموعة Hollainhof

2-1-4-3- نمونة ۲: مجموعة‌مسکونی و اوان

۳-۱-۴-۳- نمونة ۳: مجموعة‌Titan تیتان

۴-۱-۴-۳- نمونة‌۴: دهکده آسیایی دهلی نو

۲-۴-۳- ساخت وساز خطی (خطی در امتداد خیابان و خطی در ردیفهای موازی)

۱-۲-۴-۳- نمونة‌ ۱: مجموعة‌Ochsenanger Bomberg

2-2-4-3- نمونة‌ ۲: مجموعة‌ Selfbuit Housing in palenciana

3-4-3- ساخت و ساز مجموعه ای

۱-۳-۴-۳- نمونه: مجموعة‌ Housing in Rue Leblanc

4-4-3- ساخت وساز ترکیبی (ترکیب گونه های مختلف ساختمانی)

۱-۴-۴-۳- مجموعة‌مسکونی همدان

۵-۴-۳- ساخت و ساز مسکونی با ارتفاع متوسط

۴- طراحی و ارائه آلترناتیوها

۵-  گزینش

۶-  منابع و مأخذ

۱-۶- منابع داخلی

۲-۶- منابع خارجی

-پیشگفتار:

۱-۱-شهرهای‌ جدید در ایران‌:

احداث‌ شهرهای‌ جدید در ایران‌ نیز بعد از انقلاب‌ اسلامی‌ مورد توجه‌مسؤولان‌ قرار گرفت‌ و از اوایل‌ سال‌ ۱۳۶۰ مطالعه‌ و برنامه‌ریزی‌ آن‌ آغاز گردید. به‌همین‌ مناسبت‌، شرکت‌ عمران‌ شهرهای‌ جدید زیر نظر وزارت‌ مسکن‌ و شهرسازی‌شروع‌ به‌ فعالیت‌ نمود و احداث‌ ۱۷ شهر جدید را برای‌ اسکان‌ سرریز جمعیتی‌ ۱۲شهر را در برنامه‌ کاری‌ خود قرار داد. بدین‌ منظور وزارت‌ مسکن‌ و شهرسازی‌ درراستای‌ نیل‌ به‌ اهداف‌ تعریف‌ شده‌، لایحه‌ ایجاد شهرهای‌ جدید را به‌ هیأت‌ دولت‌تقدیم‌ نمود که‌ در تاریخی‌ ۲۰/۹/۶۴ به‌ تصویب‌ رسید.

۲-۱- اهداف‌ عمده‌ شهرهای‌ جدید ایران‌:

۱- اجرای‌ طرح‌ کالبندی‌ ملی‌ و توزیع‌ مناسب‌ جمعیت‌ و اشتغال‌ در سطح‌کشور در ارتباط‌ با هدفهای‌ استراتژیک‌

۲- ایجاد مناطق‌ مسکونی‌ برای‌ فعالیتهای‌ جدید اقتصادی‌

۳- کمک‌ به‌ اجرای‌ کمی‌ وکیفی‌ برنامه‌های‌ توسعه‌ مسکن‌ و ایجاد تعادل‌ دربازار مسکن‌

۳-۱- نکته‌ای‌ در حاشیه‌ نوسازیها:

تجربه‌ نشان‌ داده‌ است‌ که‌ پیش‌بینی‌ طرحهای‌ جامع‌ و ای‌ بسا طرحهای‌تجدیدنظر به‌ علت‌ شرایط‌ ویژه‌ ساخت‌ اجتماعی‌، فرهنگی‌ و اقتصادی‌ جامعه‌ با آنچه‌که‌ در عمل‌ در شهرها اتفاق می‌افتد، همخوانی‌ ندارد. وفاق با هویت‌ معماری‌ وپیوند با حلقه‌های‌ پرارزش‌ گذشته‌، در ساخت‌ و سازهای‌ جدید از طریق‌ تفکیکهای‌متداول‌ به‌ صورت‌ خیابانهای‌ موازی‌ و یکنواخت‌ با مقررات‌ وضوابط‌ طرحهای‌جامع‌ میسر نیست‌.

مجموعه‌های‌ مسکونی‌ بسیار یکنواخت‌ و فاقد فضاهای‌ عمومی‌ و ارزشهای‌بصری‌ می‌باشند.

۴-۱- روشهای‌ طرح‌ محیط‌: (نظریه‌های‌ اثباتی‌ و هنجاری‌)

در حال‌ حاضر طراحان‌ قادر به‌ استفادة‌ صحیح‌ از نظریه‌ها نیستند. به‌ این‌دلیل‌ که‌ افراد حرفه‌ای‌ بیشتر با استفاده‌ از نظریه‌های‌ هنجاری‌ و با تکیه‌ بر ادراک‌شخصی‌ طراحی‌ کرده‌اند. و در استفاده‌ از نظریه‌های‌ اثباتی‌ که‌ بعضی‌ آن‌ را نظریه‌تبیینی‌ می‌نامند و توصیف‌ و تبیین‌ روشن‌ پدیده‌ها و فرآیند شکل‌گیری‌ آنها، ضعیف‌بوده‌اند. در نتیجه‌ هرگاه‌ طراحان‌ برای‌ مردمی‌ با الگوهای‌ رفتاری‌ و دیدگاههای‌ارزشی‌ متفاوت‌ طراحی‌ کرده‌اند در ادراک‌ اثر طراحی‌ بر زندگی‌ مردم‌ به‌ نتایج‌اشتباهی‌ رسیده‌اند.

با توجه‌ به‌ آنکه‌ رشته‌های‌ تحقیقی‌ و علمی‌ در حال‌ چالش‌ و تغییر مداوم‌هستند، بشدت‌ از جهت‌ بنیانهای‌ نظری‌ مورد توجه‌ و نقد قرار گرفته‌اند. این‌ توجه‌ ونقد، بویژه‌ در معماری‌ و شهرسازی‌ امروزه‌ وجود داشته‌ است‌.

یکی از محدودیتهای‌ اساسی‌ نهضت‌ معماری‌ تجدد، تدوین‌ نشدن‌ مبانی‌نظری‌ آن‌ عنوان‌ شده‌ است‌. باید این‌ نکته‌ را ذکر کرد که‌ بسیاری‌ از طراحان‌ بویژه‌،معماران‌ از وضع‌ موجود راضی‌اند، آنها معتقدند که‌ دانش‌ موردنیاز طراحی‌ خوب‌بیش‌ از آنچه‌ با کشف‌ و شهود بدست‌ می‌آید، نیست‌. آنها معتقدند که‌ معرفت‌ حاصل‌از درک‌ عمومی‌ جامعه‌ برای‌ طراحی‌ کفایت‌ می‌کند و اعتقاد دارند هدف‌ معماری‌بیان‌ شخصیت‌ مستقل‌ آن‌ می‌باشد. (Norberg – Schulz 1965)

اگرچه‌ بسیاری‌ از طرح‌های‌ خوب‌ از این‌ طریق‌ بوجود آمده‌اند، اما مخارج‌روزافزون‌ ساختمان‌ و گوناگونی‌ استفاده‌ کنندگان‌ از محیطهای‌ طراحی‌ شده‌،طراحی‌ براساس‌ نظم‌ شخصی‌ را با ابهام‌ مواجه‌ ساخته‌ است‌.

اگر‌ طراحان‌ به‌ زبان‌ خصوصی‌ تکلم‌ کنند از هم‌ آهنگ‌ کردن‌ رشته‌های‌ دیگرعاجز خواهند ماند. در رشته‌های‌ دیگر ارباب‌ تخصص‌ مورد احترامند برای‌ آنکه‌ نه‌فوراً ولی‌ سرانجام‌ می‌توانند کارهای‌ خود را توضیح‌ دهند. معمار متخصص‌معمولاً با توسل‌ به‌ معجزات‌ و نبوغ‌ هنرمندانه‌ خویش‌ که‌ مدعی‌ آن‌ است‌، جلب‌احترام‌ می‌کند.

در دهه‌های‌ ۷۰ و ۸۰ میلادی‌ با رشد مکتب‌ فراتجدد، تغییر جهتی‌ در توجه‌طراحان‌ به‌ زیبایی‌شناسی‌ نمادین‌ و تاحدودی‌ نیز به‌ جنبه‌های‌ اجتماعی‌ طراحی‌ایجاد شد. نتیجه‌ این‌ حرکت‌ بجای‌ تغییر بنیادین‌ فکری‌، ارائه‌ شیوه‌های‌ جدیدزیبایی‌شناختی‌ بود. پایه‌ معرفتی‌ و مبانی‌ نظری‌ هر حرفه‌ای‌ نیاز به‌ یک‌ ساختاراولیه‌ قوی‌ دارد.

در حال‌ حاضر اساس‌ مبانی‌ نظر معماری‌ بر دیدگاههای‌ افراد معمار یا مکاتب‌فکری‌ معماری‌ استوار است‌. این‌ مبانی‌ بر هنرمند بودن‌ معمار و بر باورهای‌ فردی‌معماران‌ در مورد معماری‌ خوب‌ تأکید دارد. توجیه‌ این‌ باورها و جهان‌بینی‌معماران‌ کمتر به‌ روشنی‌ بیان‌ شده‌ است‌. طراحان‌ حرفه‌ای‌ اطلاعات‌ زیادی‌ از جهان‌هستی‌ را در ذهن‌ خود محفوظ‌ نگاه‌ داشته‌اند. معرفت‌ شخصی‌ یک‌ معمار دردسترس‌ دیگران‌ نیست‌ و امکان‌ آزمودن‌ و کاربرد آن‌ وجود ندارد.

مبانی‌ نظری‌ اثباتی‌، درک‌ ما را از محیطهای‌ طبیعی‌ و ساخته‌ شده‌ و نقشی‌ که‌در زندگی‌ مردم‌ دارند بالا می‌برد. همان‌ گونه‌ که‌ گفته‌ شد، مبانی‌ نظریه‌ اثباتی‌،پژوهش‌ و حرفه‌ معماری‌، در تداوم‌ و پیوستگی‌ کامل‌ هستند. این‌ تداوم‌ با آزمون‌فرضیه‌ها بدست‌ می‌آید. بدین‌ ترتیب‌ که‌ هر طرح‌ شهری‌، طرح‌ منظر یا طرح‌ یک‌ساختمان‌، فرضیه‌ یا مجموعه‌ای‌ از فرضیه‌هاست‌ که‌ در چارچوب‌ نظریه‌های‌معماری‌ آزموده‌ می‌شود. این‌ آزمون‌ می‌تواند از طریق‌ ارزیابی‌ نظام‌ یافته‌ بنای‌ساخته‌ شده‌ با نظرخواهی از طراح‌، تأمین‌ کننده‌ مالی‌ و استفاده‌ کنندگان‌، پس‌ ازبهره‌برداری‌ از آن‌ انجام‌ پذیرد.

 الف‌ – مدل‌ مفهومی‌ نظریه‌ هنجاری‌ برای‌ رشته‌های‌ طراحی‌

ب‌ – مدل‌ مفهومی‌ نظریه‌ اثباتی‌ برای‌ رشته‌های‌ طراحی‌

 ۵-۱- نظریه‌ اثباتی‌:

نظریه‌ اثباتی‌ در رشته‌های‌ طراحی‌ مانند دیگر رشته‌های‌ کاربردی‌ شامل‌نظریه‌های‌ محتوایی‌ و رویه‌ای‌ است‌. نظریة‌ محتوایی‌ به‌ ماهیت‌ پدیده‌هایی‌ که‌معماران‌ و دیگر طراحان‌ با آن‌ سر و کار دارند، می‌پردازد. موضوع‌ نظریه‌ محتوایی‌،کیفیت‌ محیط‌ و چگونگی‌ عملکرد آن‌ و قابلیتهای‌ آن‌ برای‌ تأمین‌ نیازهای‌ جسمانی‌ وروانی‌ انسان‌ است‌. بنابراین‌ برای‌ تعریف‌ مسائل‌ نظری‌ رشته‌های‌ طراحی‌ مدلی‌ ازنیازهای‌ انسانی‌ موردنیاز است‌. یکی‌ از مهمترین‌ مدل‌های‌ مبنا متعلق‌ به‌روان شناسی‌ بنام‌ آبراهام‌ مازلو (۱۹۵۴) است‌. در ارضای‌ نیازهایی‌ که‌ آبراهام‌مازلو تشخیص‌ داده‌ است‌. تأمین‌ امنیت‌، احساس‌ تعلق‌، عزت‌ نفس‌، خودشکوفایی‌ ورضایت‌ شناختی‌ و زیبایی‌ شناختی‌ نقش‌ مهمی‌ دارند.

نظریة‌ رویه‌ای‌ با ماهیت‌ رویه‌ عملی‌ طراحی‌ در رشته‌های‌ طراحی‌ محیط‌، سرو کار دارد. فرآیندهای‌ طراحی‌ می‌توانند جزییات‌ بیشتری‌ داشته‌ باشند. این‌فرآیندها اگر علمی‌ نباشند، حداقل‌ می‌توانند با موشکافی‌ بیشتری‌ تدوین‌ شوند.فرآیند طراحی‌ به‌ هر حال‌ نمی‌تواند کاملاً علمی‌ باشد ولی‌ با استفاده‌ از روش‌های‌ علمی‌و شبه‌ علمی‌ می‌تواند توصیف‌ و تبیین‌ شود.

بنابراین‌ به‌ طور کلی‌ نظریه‌ رویه‌ای‌ به‌ دانش‌ فرآیند تحلیل‌، ابداع‌ و ارزیابی‌ ونظریة‌ محتوای‌ به‌ معرفت‌ محیط‌، استفاده‌ مردم‌ از آن‌، چگونگی‌ ارتباط‌ مردم‌ درمحیط‌ و نگرش‌ مردم‌ به‌ محیط‌ مربوط‌ می‌شود.

هدف‌ تدوین‌ نظریة‌ محتوایی‌ کاهش‌ عدم‌ قطعیت‌ تصمیم‌گیریهای‌ طراحی‌است‌. در دوره‌ای‌ طولانی‌ پرداختن‌ به‌ فرآیند طراحی‌ منع‌ شده‌ بود و بیم‌ آن‌ می‌رفت‌که‌ درک‌ فرآیند طراحی‌، تفکر خلاقانه‌ و نقش‌ خلاقانه طراحان‌ را مختل‌ سازد. بسیاری‌از طراحان‌ معتقدند که‌ فرآیند طراحی‌ پیچیده‌تر از آن‌ است‌ که‌ قابل‌ توضیح‌ باشد.این‌ موضع‌گیری‌ قابل‌ قبول‌ نیست‌ زیرا پذیرفتن‌ آن‌ سؤالهای‌ جدی‌ از رشته‌ معماری‌را بدون‌ پاسخ‌ می‌گذارد و در نتیجه‌ مانع‌ پیشرفت‌ آن‌ می‌شود.

فرآیند طراحی‌ تحت‌ تأثیر زمینه‌ وقوع‌ آن‌ و نگرش‌ طراح‌ به‌ جهان‌ هستی‌ است‌.این‌ فرآیند به‌ میزان‌ زیادی‌ تحت‌ تأثیر نظریه‌ محتوایی‌ طراح‌ است‌. دانش‌ حاصل‌ ازارزیابی‌ نتایح‌ عملی‌ طراحی‌ موجب‌ تقویت‌ یا تغییر نظریه‌ محتوایی‌ می‌شود. مراحل‌اصلی‌ فرآیند طراحی‌ محیط‌ به‌ دلیل‌ آنکه‌ فرآیندی‌ از تصمیم‌گیری‌ است‌ می‌تواند یک‌مدل‌ عمومی‌ تصمیم‌گیری‌ به‌ حساب‌ آید.

شناخت‌، طراحی‌، گزینش‌ و اجرا و ارزیابی‌ پس‌ از بهره‌برداری‌ و اجرا مراحل‌اصلی‌ فرآیند طراحی‌ محیط‌ هستند که‌ در ارتباط‌ تنگاتنگ‌ با دانش‌ محتوایی‌ طراح‌قرار می‌گیرند. مرحلة‌ شناخت‌ خود شامل‌ مراحلی‌ تحت‌ عنوان‌ شناخت‌ اولیه‌ و تعیین هدف‌و برنامه‌ریزی‌ می‌باشد.

افرادی‌ که‌ بیشتر در حرفه‌ طراحی‌ فعال‌ هستند، ترجیح‌ می‌دهند این‌ مراحل‌ رابرنامه‌ریزی‌، طراحی‌، ارزیابی‌ و تصمیم‌گیری‌، اجرا، ارزیابی‌ پس‌ از بهره‌برداری‌بنامند. فرآیند طراحی‌ محیط‌ به‌ طورکلی‌ فرآیندی‌ خطی‌ است‌ ولی‌ لزوماً هر مرحله‌پس‌ از اتمام‌ مرحله‌ قبل‌ آغاز نمی‌شود.

روش‌ فنی‌ که‌ انجام‌ عقلایی‌ و عینی‌ یک‌ مرحله‌ فرآیند را به‌ طور کامل‌ میسرسازد وجود ندارد، فرآیند شامل‌ شمار قابل‌ توجهی‌ رد گمشده‌ است‌. هرگاه‌ که‌ برای‌طراحی‌ اطلاعات‌ بیشتری‌ نیاز باشد یا طراحی‌ نتواند به‌ مجموعه‌ای‌ از نیازها پاسخ‌گوید، در فرآیند رَدهای‌ گمشده‌ و کمبود اطلاعات‌ وجود دارد. (Zeisel 1981)

فرآیند طراحی‌، جدلی‌ است‌ و شامل‌ پیش‌بینی‌ و ارزیابی‌ پیش‌بینی‌هاست‌.پیش‌بینی‌های‌ مطلوب‌ به‌ نظریه‌های‌ خوب‌ در مورد پدیدة‌ موردنظر وابسته‌اند.

- مدل‌ عمومی‌ استفاده‌ از نظریة‌اثباتی‌ (نظریه‌های‌ رویه‌ای‌ و محتوایی‌) درطراحی‌ محیط‌

 ۲-دانش‌ محتوایی‌

کیو آیزومی‌ معتقد است‌ که‌ بعضی‌ از ساختمان‌ها برای‌ کارکرد درست‌ماشین‌ و تجهیزات‌ طراحی‌ شده‌اند تا افرادی‌ که‌ با این‌ تجهیزات‌ کار می‌کنند و درساختمانهای‌ دیگری‌ به‌ نیازهای‌ مردم‌ بیشتر اهمیت‌ داده‌ می‌شود. آیزومی‌ گونه‌ اول‌را آنتروپوزمیک‌ و گونه‌ دوم‌ را آنتروپوفیلیک‌ (انسانی‌) نامیده‌ است‌. درساختمانهای‌ آنتروپوفیلیک‌ باید محیط‌ قابلیتهایی‌ برای‌ تأمین‌ نیازهای‌ انسان‌ داشته‌باشد و با او وفق‌ پیدا کند. طراحی‌ یک‌ مجموعة‌ مسکونی‌ از زمرة‌ همین‌ فضاهای‌آنتروپوفیلیک‌ است‌. قابلیتهای‌ موردنظر ما همان‌ مدل‌ سنتی‌ ویتروویوس‌ یعنی‌سودمندی‌ – استحکام‌ – زیبایی‌ است‌، که‌ برای‌ تأمین‌ نیازهای‌ انسانی‌ تشخیص‌ داده‌شده‌ توسط‌ آبراهام‌ مازلو (۱۹۵۴) شامل‌ امنیت‌ – احساس‌ تعلق‌ – عزت‌ نفس‌ -خودشکوفایی‌ – رضایت‌ شناختی‌ و زیبایی‌ شناختی‌ بکار گرفته‌ می‌شود.

در مورد قابلیتهای‌ محیط‌ برای‌ رفع‌ نیازهای‌ انسان‌ ابتدا نظرات‌ سر.ج‌. چرمایف‌ وکریستوفر الکساندر و همچنین‌ کوین‌ لینچ‌ را بررسی‌ می‌نماییم‌ و سپس به تعاریفی از خانه ای نگریم هک در همة آنها به نوعی به قابلیتهای محیط مطلوب برای پاسخگویی به نیازهای انسانی اشاره شده است:

الف‌ – نظریات‌ سر. ج‌. چرمایف‌ و کریستوفر الکساندر:

در کتاب‌ عرصه‌های‌ زندگی‌ جمعی‌ و زندگی‌ خصوصی‌ بر بعضی‌ از معیارهابدین‌ گونه‌ تأکید شده‌ است‌:

۱- مقیاس‌ انسانی‌   ۲- حفظ‌ ایمنی‌ و امنیت‌ فرد   ۳- آلودگی‌ هوا و اختلال‌آرامش‌ درونی‌   ۴- تمایز عوامل‌ و عرصه‌های‌ مختلف‌ شهر (جدابودن‌ عرصه‌ها)

ب‌ – کوین‌ لینچ‌ در کتاب‌ Good city form به‌ ارائه‌ معیارهای‌ ۷ گانه‌ برای‌محیط‌ زیست‌ خوب‌ شهری‌ می‌پردازد:

۱- قابلیت‌ زیست‌   ۲- قابلیت‌ درک‌   ۳- انطباق خوب‌ فرم‌ بر عملکرد  ۴-دسترسی‌ مناسب‌   ۵- قابلیت‌ کنترل‌، مراقبت‌، نظارت‌   ۶- کارآیی‌   ۷- عدالت‌

ج – تعاریف خانه

۱- خانه‌ جایی‌ است‌ که‌ ساکنان‌ آن‌ احساس‌ ناراحتی‌ نکنند و اندرون‌ خانه‌ یاجایی‌ که‌ زن‌ و بچه‌ زندگی‌ می‌کنند می‌بایست‌ تنوع‌ زیادی‌ داشته‌ باشد، تا احساس‌خستگی‌ پیدا نشود. (استاد پیرنیا)

۲- خانه‌ پوششی‌ است‌ که‌ در تطابق‌ با برخی‌ از شرایط‌ رابطه‌ صحیحی‌ مابین‌محیط‌ خارج‌ و پدیده‌های‌ زیستی‌ انسان‌ برقرار می‌سازد. در خانه‌، باید یک‌ فرد یا یک‌خانواده‌ زندگی‌ کند، یعنی‌ اینکه‌ راه‌ برود، بخوابد، دراز بکشد، ببیند، فکر کند.(لوکوربوزیه‌)

۳- خانه‌ مرکز جهان‌ است‌ برای‌ ساکنانش‌ و برای‌ محله‌اش‌، شاخص‌ترین‌ بنادر تحکیم‌ مکان‌. (مور)

۴- خانه‌ در درجه‌ اول‌ یک‌ نهاد است‌ و نه‌ یک‌ سازه‌، و این‌ نهاد برای‌ مقاصدپیچیده‌ای‌ بوجود آمده‌ است‌. از آنجا که‌ احداث‌ یک‌ خانه‌ پدیده‌ای‌ فرهنگی‌ است‌، شکل‌و سازمان‌ فضایی‌ آن‌ بشدت‌ تحت‌ تأثیر فرهنگی‌ است‌ که‌ بدان‌ تعلق‌ دارد. حتی‌ در آن‌زمان‌ نیز که‌ خانه‌ برای‌ بشر اولیه‌ به‌ عنوان‌ سرپناه‌ مطرح‌ بود، عملکرد فضا تنها درفایده‌، صرف‌ فضای‌ عملکردی‌، خلاصه‌ نمی‌شد. وجه‌ سرپناهی‌ به‌ عنوان‌ وظیفه‌ضمنی‌ ضروری‌ و انفعالی‌ مطرح‌ بود و جنبه‌ مثبت‌ مفهوم‌ خانه‌، ایجاد محیطی‌ برای‌زندگی‌ خانواده‌ به‌ مثابه‌ واحد اجتماعی‌ بود. (راپاپورت‌ – خلاصه‌ شده‌ از کتاب‌ شکل‌خانه‌ و فرهنگ‌)

۵- از میان‌ فضاهای‌ پیرامونی‌، خانه‌ بلافصل‌ترین‌ فضای‌ مرتبط‌ با آدمی‌ است‌که‌ انسان‌ به‌ طور روزمره‌ از او تأثیر می‌گیرد. اولین‌ فضایی‌ است‌ که‌ آدمی‌ احساس‌تعلق‌ فضایی‌ را در آن‌ تجربه‌ می‌کند و مجموعه‌ حواس‌ پنجگانه‌ دائماً سرتاسر آن‌ راطی‌ می‌کند و در مدت‌ زمان‌ کوتاهی‌ بدان‌ خو می‌گیرد.

خانه‌ شما مکانی‌ است‌ که‌ اولین‌ تجربه‌های‌ بی‌واسطه‌ با فضا، در انزوا یا درجمع‌، صورت‌ می‌گیرد و خلوت‌ با خود، همسر و فرزندان‌ و دیگران‌ در آن‌ ممکن‌می‌گردد.

(گزارش‌ تحقیقاتی‌کاربرداصول‌ معماری‌ خانه‌های‌ ایرانی‌درطراحی‌مسکن‌ معاصر)

در اینجا دانش‌ محتوایی‌ ما شامل‌ سه‌ قسمت‌ است‌:

۱- کاهش‌ هزینه‌ ساخت‌ در سطوح‌ مختلف‌ تواناییهای‌ مالی‌ و اجرایی‌ کارفرما

۲- تأمین‌ قرارگاه‌ رفتاری‌ برای‌ فعالیتهای‌ جمعیت‌ استفاده‌ کننده‌

۳- انسانی‌ ساختن‌ فضاها

۱-۲- کاهش‌ هزینه‌ ساخت‌ و ساز در سطوح‌ مختلف‌ تواناییهای‌ مالی‌ و اجرایی‌کارفرما

فواید کاهش‌ هزینه‌ ساخت‌ به‌ طور مستقیم‌ به‌ کارفرما می‌رسد و به‌ طورغیرمستقیم‌ در صرفه‌جویی‌ در منابع‌ آشکار می‌شود.

پایین‌ آوردن‌ هزینه‌ ساخت‌ نباید منجر به‌ این‌ شود که‌ بعداً چندین‌ برابر مبلغ‌صرفه‌جویی‌ شده‌ دوباره‌ صرف‌ تعمیر و نگهداری‌ از مجموعه‌ شود بلکه‌ همواره‌ بایدبا نوعی‌ دوراندیشی‌ انجام‌ شود. حتی‌ اگر کارفرمایی‌ قید کند که‌ از لحاظ‌ مالی‌ به‌هیچ‌ وجه‌ مشکلی‌ ندارد طراح‌ نباید برای‌ انجام‌ فعالیتی‌ که‌ می‌تواند با مبلغ‌ A انجام‌شود تدابیر غلطی‌ اتخاذ کند که‌ آن‌ فعالیت‌ با تأمین‌ همان‌ کیفیتهای‌ قبلی‌ هزینه‌ای‌بیشتر از A را طلب‌ کند. نتیجه‌ اینکه‌ همان‌ طوری‌ که‌ مطرح‌ کردیم‌ پایین‌آوردن‌هزینه‌ها در هر سطحی‌ از تواناییهای‌ مالی‌ و اجرایی‌ کارفرما می‌تواند مطرح‌ باشد.

برنامه‌های‌ پیشنهادی‌ باید در زمینه‌های‌ زیر تکلیف‌ را روشن‌ کند:

۱- مشخص‌ کردن‌ تعداد طبقات‌ بهینه‌ برای‌ ساخت‌ و ساز

۲- کامل‌ کردن‌ بعضی‌ از قسمتهای‌ داخلی‌ بنا توسط‌ خریدار برای‌ آنکه‌ هم‌سلایق‌ او تأمین‌ شود و هم‌ از دوباره‌ کاری‌ پرهیز شود و هم‌ بنا با قیمت‌ کمتری‌ دراختیار خریدار قرار گیرد.

۳- انتخاب‌ و اجرای‌ سیستم‌ تأسیساتی‌ (آب‌ گرم‌ – سرمایش‌ – گرمایش‌) ازلحاظ‌ منبع‌ و توزیع‌

۴- انتخاب‌ نوع‌ سقف‌ و نحوه‌ اجرای‌ آن‌

۵- انتخاب‌ نوع‌ اسکلت‌ و نحوه‌ اجرای‌ آن‌

۶- انتخاب‌ نوع‌ جداره‌های‌ داخلی‌ و نحوه‌ اجرای‌ آن‌

۷- انتخاب‌ جنسیت‌های‌ نما و نحوه‌ اجرای‌ آن‌

در برنامه‌هایی‌ که‌ برای‌ انتخاب‌ اجزا و اجرای ‌قسمتهای‌ مختلف‌ در این قسمت ارائه می‌شود، باید مسائل‌ زیر مدنظر باشد: (بندهای ۳ تا ۷)

- اصلاح‌ روشهای‌ اجرا

- استفاده‌ از مصالح‌ بومی‌

- استفاده‌ از نیروی‌ بومی‌ (نیروی‌ انسانی‌ و ماشین‌ آلات‌)

- نحوه‌ انجام‌ هزینه‌ (دفعی‌ – تدریجی‌)

۲-۲- تأمین‌ قرارگاه‌ رفتاری‌

در هر سازمانی‌ رسمی‌ یا اجتماعی‌ چه‌ در مقیاس‌ یک‌ کارخانه‌ یا در مقیاس‌یک‌ خانه‌ تک‌ واحدی‌ تشخیص‌ نظام‌های‌ فعالیت‌ و قرارگاههای‌ رفتاری‌ تأمین‌ کننده‌آنها بسیار مهم‌ است‌. یکی‌ از اصلی‌ترین‌ دلایل‌ ایجاد و توسعه‌ شهرها تأمین‌فعالیتهای‌ جاری‌ و بالقوه‌ انسان‌ است‌. پاسخ‌ به‌ نیازهایی‌ چون‌ احساس‌ تعلق‌ و عزت‌نفس‌ و پاسخگویی‌ به‌ نیازهای‌ شناختی‌ از مسائل‌ مورد توجه‌ مازلو هستند که‌ درقرارگاه‌ رفتاری‌ تجلی‌ می‌یابند.

دیوید هاویلاند (۱۹۶۹) برای‌ توضیح‌ واحدهای‌ مجزای‌ رابطه‌ – رفتار محیط‌در طراحی‌ معماری‌ واژه‌ فضای‌ فعالیت‌ را بکار برده‌ است‌ و در روان‌شناسی‌اکولوژیک‌ به‌ جای‌ فضای‌ فعالیت‌ مفهوم‌ قرارگاه‌ رفتاری‌ بکار رفته‌ است‌.

محیط‌های‌ جدید تمیزتر و بهداشتی‌تر از قبل‌ هستند ولی‌ غنای‌ کمتری‌ از لحاظ‌رفتاری‌ دارند. برای‌ غنی‌ ساختن‌ فعالیتها باید میزان‌ تمایل‌ مردم‌ به‌ رفتارهای‌ خاص‌را شناخت‌ و از این‌ مطلب‌ در ساخت‌ دیالوگهای‌ مختلف‌ محیط‌ که‌ رفتارهای‌ مختلف‌را تأمین‌ می‌کند بهره‌ جست‌. مشاهدات‌ میدانی‌ با استفاده‌ از روشهای‌ مداخله‌گرا وغیر مداخله‌گرا که‌ در شناخت‌ توضیح‌ داده‌ می‌شود. در تشخیص‌ قرارگاههای‌رفتاری‌ بسیار مهم‌ است‌.

سیاستگذاران‌ و طراحان‌ نسبت‌ به‌ نیازهای‌ نوجوانان‌ غفلت‌ زیادی‌ کرده‌اند.در غیاب‌ امکان‌ قانونی‌ خودآزمایی‌ و ماجراجویی‌ اغلب‌ نوجوانان‌ به‌ رفتارهای‌ ضداجتماعی‌ رو می‌آورند. (Brooks 1974)

در بیشتر نقاط‌ دنیا نوجوانان‌ مکانهای‌ خاص‌ خود را کسالت‌آور می‌دانند.همچنین‌ طیف‌ وسیعی‌ از افراد سالمند قرار دارند که‌ نیازهای‌ خاص‌ خود را دارند وفضاهای‌ خاص‌ فعالیتهای‌ خود را طلب‌ می‌کنند.

بسته‌ به‌ اینکه‌ انسانها از کدام‌ قشر اجتماعی‌ و از کدام‌ فرهنگ‌ و کشور باشندرفتارهایی‌ را از حیطه‌ شخصی‌ تا اجتماعی‌ بروز می‌دهند که‌ هرکدام‌ از این‌ رفتارهافضاهای‌ خاص‌ خود را می‌خواهند.

انسان‌ در استفادهة شخصی‌ از فضاهای‌غیرخصوصی‌ ممکن‌ است‌ به‌ تعامل‌ اجتماعی‌ با دیگران‌ بپردازد و یا اصلاً به‌ نیت‌انجام‌ تعامل‌ اجتماعی‌ به‌ یک‌ نهاد اجتماعی‌ مراجعه‌ نماید.

سعی‌ طراح‌ باید بر آن‌ باشد تا میزان‌ تعاملات‌ اجتماعی‌ را در فضاهای‌ غیرخصوصی با اتخاذ تدابیری‌ بالا ببرد.

۱-۲-۲- فضاهای چند عملکردی

در این‌ بین‌ فضاهایی‌ وجود دارند که‌ انجام‌ چند فعالیت‌ رادر خود حمایت‌ می‌کنند که‌ آنها را فضاهای‌ چند عملکردی‌ می‌نامیم‌.

یکی‌ از طرفداران‌ استفاده‌ از فضاهای‌ چند منظوره‌ در مناطق‌ شهری‌ جین‌جاکوبز است‌ که‌ در کتابش‌ بنام‌ زندگی‌ و مرگ‌ شهرهای‌ بزرگ‌ آمریکا نکات‌ عمده‌شکست‌ مجموعه‌های‌ شهری‌، که‌ عملکرد فضای‌ آنها براساس‌ تک‌ عملکردی‌ بودن‌فضاها بوده‌ را توضیح‌ داده‌ است‌.

فواید چند عملکردی‌ بودن‌ فضاها:

- ایجاد روابط‌ سالم‌ و معتدل‌ اجتماعی‌ بین‌ تمامی‌ اقشار

- صرفه‌جویی‌ اقتصادی‌

- ایجاد امنیت‌ در فضا

اختلاط‌ کاربری‌ها یا چند عملکردی‌ بودن‌ فضاها در نقاط‌ شهری‌ آن‌ فضاها رابه‌ کمال‌ مطلوب‌ می‌رساند و امنیت‌ آنها را تأمین‌ می‌کند.

۲-۲-۲- تعامل‌ اجتماعی‌ و محیط‌ ساخته‌ شده‌

تعامل‌ اجتماعی‌ و دلبستگی‌ مردم‌ با محیطهای‌ اجتماعی‌ ساخته‌ شده‌ رابطه‌ای‌تنگاتنگ‌ دارند. مطالعه‌ لئون‌ فستینگر و همکارانش‌ در مجموعه‌ مسکونی‌ وست‌گیت که ‌در مؤسسه‌ فن‌آوری‌ ماساچوست‌ انجام‌ شد بروشنی‌ تأثیر طراحی‌ محیط‌ را برتماس‌های‌ اجتماعی‌ مردم‌ نشان‌ می‌دهد. در مطالعه‌ وست‌ گیت‌ فاصله‌ کارکردی‌ بین‌واحدهای‌ مسکونی‌ کوتاه‌ بود و درهای‌ واحدهای‌ مسکونی‌ به‌ هم‌ نزدیک‌ بود و اغلب‌از برخوردهای‌ رو در رو استقبال‌ می‌شد. در ساختمانهای‌ دو طبقه‌، صندوِهای‌پستی‌ ساکنین‌ طبقه‌ بالا در مکانی‌ مشترک‌ در طبقه‌ پایین‌ کنار در ورودی‌ قرارداشت‌.

ساکنین‌ طبقه‌ بالا از ساکنین‌ طبقه‌ پایین‌ که‌ هرکدام‌ دارای‌ اتاقها با ورودی‌ وصندوق پست‌ مجزا بودند تماس‌ اجتماعی‌ بیشتری‌ داشتند.

تعامل‌ اجتماعی‌ در فضای‌ یک‌ واحد مسکونی‌ نیز می‌تواندمطرح‌ باشد.

چیدمان‌ وسایل‌ و همچنین‌ روابط‌ فضایی‌ داخلی‌ می‌تواند بنحوی‌ باشد تاتعامل‌ بین‌ افراد خانواده‌ را بالا ببرد.

چیدمان‌ اثاث‌ اتاق می‌تواند تعامل‌ اجتماعی‌ را بالا ببرد و فاصله‌ بین‌ افرادتعریف‌ کنندة‌ صمیمیت‌ و نزدیکی‌ بین‌ آنهاست‌. البته‌ چیدمان‌ اثاث‌ ممکن‌ است‌ تحت‌تأثیر مکان‌ قرارگیری‌ پنجره‌ها و یا درها و کمد نیز قرار بگیرد.

استفاده‌ از واژه‌های‌ اجتماع‌پذیر و اجتماع‌ گریز بیانگر فضاهایی‌ است‌ که‌مردم‌ را دور هم‌ جمع‌ می‌کند یا از هم‌ دور می‌کند. این‌ واژه‌ها را همفری‌ اُسموند(۱۹۶۰) در زمان‌ مدیریت‌ بیمارستان‌ ساسکا در کانادا تعریف‌ کرد.

در مکانهای‌ عمومی‌ گاه‌ فضاها اجتماع‌ پذیرند و ملاقاتهای‌ مردم‌ را میسرمی‌سازند و گاه‌ اجتماع‌ گریزند و هیچ‌ فضای‌ تجمعی‌ در آنها درنظر گرفته‌ نشده‌است‌.

همچنین‌ گنز (۱۹۷۶) از مطالعه‌ مجموعة‌ مسکونی‌ وست‌ گیت‌ نتیجه‌ گرفت‌هرگاه‌ تغییر در شیوة‌ زندگی‌ مردم‌ با تغییر در محیطهای‌ مسکونی‌ همراه‌ شود حتماًتمایل‌ قبلی‌ برای‌ آن‌ وجود داشته‌ است‌. بدون‌ درنظر گرفتن‌ تمایلات‌ و انگیزشهای‌جمعیت‌ موردنظر این‌ ادعا که‌ طراحی‌ بتواند نتایج‌ رفتاری‌ ویژه‌ای‌ داشته‌ باشدبسیار سؤال‌ برانگیز است‌.

خــریــد ایــــن فـــایــــل

مطالب شابه مطلب فوق