آخرین مقالات

خانه » پروژه دانشجویی » کشاورزی و دامپروری » دانلود پروژه گاو و گاوداری

دانلود پروژه گاو و گاوداری

پیشگفتار

بانک کشاورزی به عنوان بانکی تخصصی با هدف تأمین نیازهای مالی دست اندرکاران امور کشاورزی در سراسر ایران ، تأسیس شد . گستردگی جغرافیایی و ارتباط تنگاتنگ با روستائیان ، ضرورت ارائه خدمات ترویجی و آموزش کشاورزی را ایجاب کرد و براین اساس ، ایجاد شبکه ای از دانش آموختگان کشاورزی ضرورت یافت .

رشد روزافزون علوم در همه زمینه ها ، بنیاد کشاورزی سنتی را در جهان در هم ریخت و تحولی شگرف درعملکرد محصولات کشاورزی و دامی به پا کرد . به موازات رشد شتابان جمعیت در جهان ، کشورهای پیشرفته با استفاده از جدیدترین یافته های علمی و به کارگیری بهینه آب و خاک   و نهاده های کشاورزی و… آنچنان افزایشی در عملکرد محصولات کشاوری در واحد سطح و محصولات دامی در واحد زمان ایجاد کردند که به صادر کنندگان اصلی تولیدات کشاورزی و دامی تبدیل شدند . برای مثال از سال۱۹۲۰ تا ۱۹۷۰ یعنی در مدت ۵۰ سال ، طول دوران پرورش جوجه های گوشتی به نصف کاهش یافت در حالی که میزان تولید دو برابر شده بود . به عبارت دیگر رشد   جوجه های یک روزه به طور متوسط روزانه چهار برابر شده بود . در این مدت ضریب تبدیل غذا از ۵ به ۲/۲ و میزان تلفات در یک دوره نیز از ۲۰ درصد به ۴ درصد کاهش یافته بود . کشورهای در حال توسعه اما ، با افزایش روزافزون جمعیت ، به دلیل استفاده سنتی از منابع طبیعی ، روز به روز فقیرتر    می شدند .

از آنجا که پیشرفت و توسعه کشاورزی و دامداری مستلزم شناخت علمی اثر عوامل محیطی در رشد بهینه گیاه و دام و به کارگیری صحیح نهاده های کشاورزی همچون ماشین آلات ، آب ، کود و بذور اصلاح شده و… است ، ضرورت گسستن از بندهای بهره برداری سنتی از نهاده های کشاورزی و دامی و به کارگیری جدیدترین یافته های علمی در این زمینه به روشنی خود را نشان می داد . دیگر با عملکرد یک تن در هکتار گندم آبی ، تغذیه جمعیت انبوه و روزافزون امکان پذیر نبود . بنابراین راهنمایی روستائیان گرفتار روش های سنتی و ارائه مشورت های علمی به متقاضیان ایجاد تأسیسات کشاورزی و دامی ، آموزش هرچه بیشتر دانش آموختگان کشاورزی را در بانک کشاورزی ضروری ساخت . براین اساس و به کمک کارشناسان سازمان خواروبار جهانی ، دوره آموزشی « روش تهیه و برسی طرحهای کشاورزی » پا گرفت و در این زمینه کارشناسان ورزیده ای تربیت شدند که سال ها آموزش این دوره را به عهده داشتند .

           اکنون ، سال ها از آخرین چاپ منابع آموزشی این دوره می گذرد . در این مدت پیشرفت های چشمگیری در علوم کشاورزی و دامی و صنایع وابسته به آنها ، همچون سایر علوم صورت گرفته  است . اداره کل آموزش و بهبود مدیریت برآن است تا با بازنگری منابع این دوره ، ضمن به روز کردن محتوای منابع آموزشی ، حذف موضوعات کهنه ، جایگزینی مقولات جدید و به کارگیری روش های نوین آموزشی ، به بازسازی این دوره آموزشی بپردازد و تردید ندارد که در این راه به یاری تمامی همکاران کارشناس نیازمند است و دست یاری آنان را به گرمی می فشارد .

اداره کل آموزش و بهبود مدیریت

فصل اول : کلیات

مقدمه

انسان اولیه پس از این که سالیان بسیار زیادی در جنگل ها ، دشت ها و غارها روزگار را با خوردن برگ ، دانه و میوه درختان و شکار حیوانات گذرانید به ساختن پناگاه پرداخت و توانست بعضی از حیواناتی را که تا دیروز شکار می کرد ، رام و اهلی نماید. او توانست همراه با پیشرفت ابزار کارش جایگاهی مخصوص برای دامهایش در گوشه ای از مأوی و مسکن خویش بنا کند . پس از اهلی کردن دام و بهره برداری از محصولات آن ، دامداری های اولیه را شکل داد و بهره برداری اقتصادی و رفع نیاز جامعه بشری را سامان بخشید . در این دوران گاو  در کشورهای باستانی مصر ، یونان ، چین ، هندوستان و ایران اهمیت بسیاری داشته و پرورش داده می شده است و آثاری مادی ، کتابها و کتیبه های نوشته شده و نقوش به جای مانده در غارها از دلایل آن است . در آثار تخت جمشید و کاخهای مصر ، یونان و هندوستان کمتر کتیبه و سنگ نوشته ای    می توان یافت که بدون نام یا تصویر گاو باشد . این دام بزرگ تأمین قسمت عمده ای از نیازهای اولیه همچون گوشت ، فراورده های لبنی و حتی انجام دادن کارهای سخت بشر را به عهده گرفت و شاید به همین خاطر تصویر آن در بین بعضی از اقوام ، مظهر قدرت و پرچم آنها شد و در میان بعضی از اقوام دیگر جایگاهی مقدس پیدا کرد .

به عقیده بعضی از باستان شناسان ، هشت هزار سال قبل از میلاد مسیح در خاورمیانه و در کنار رودخانه های دجله و فرات و کنار دریای مدیترانه اهلی کردن گاو مرسوم بوده است . اگر چه دامداری مبتنی بر کوچ نشینی به علت طی طریقهای طولانی و از دست دادن زمان پیشرفت زیادی نکرد ، اما پرورش گاو در اقصا نقاط دنیا ، به علت داشتن فرصت کافی ، به خدمت گرفتن تجربه و تکنولوژی ، رعایت اصول بهداشت ، مدیریت دامپروری و احداث جایگاه های مختلف ، به عنوان یک حرفه سود آورد توسعه یافت .

کمبود پروتئین در جهان

 با توجه به گزارش کارشناسان سازمان خواربار جهانی در بیشتر کشورهای آسیائی و آفریقایی مقدار تولید شیر و رکورد گاوهای شیری به علت کمبود علوفه و مواد غذایی بسیار پائین است . در حالی که حدود ۷۸ درصد گاوهای جهان در کشورهای در حال توسعه اند ، این کشورها حدود ۱۰ درصد شیر و ۳۰ درصد گوشت تولیدی جهان را عرضه می کنند و مصرف سرانه پروتئین در آنها از ۳ تا ۱۰ گرم در روز تجاوز نمی کند. یکی از علل اصلی وجود چنین اختلافی ، استفاده از امکانات و تکنولوژی جدید در کشورهای پیشرفته است . به عنوان مثال در این  کشورها ، در یک گاوداری ۸۰ رأسی که ۵۰ هکتار زمین زراعتی داشته و تولیداتش سیلو می شود ، جمع ساعات کار سالانه شش هزار ساعت تخمین زده می شود ، که معادل با کار دو نفر کارگر تمام وقت است . طبق آمار منتشره در کتاب دیری کاتل در سال ۱۹۷۱ از تعداد ۷/۱۲ میلیون رأس گاو شیری در آمریکا متجاوز از ۱۱۷ بیلیون پوند، شیر تولید شده است . ولی در بسیاری از کشورهای عقب مانده ، خانواده های کثیری دیده می شوند  که کار اصلی آنها نگهداری یک رأس گاو است و برای امرار معاش ناچاراً شیر تولیدی را به بازار عرضه نموده و خود در فقر کامل مواد پروتئینی به سر می برند

در ایران با توجه به نظام سنتی متکی به تاراج و تخریب مراتع به شیوه کوچ نشینی و عشایری و داشتن دامهای بزرگ با مقدار کم تولید و عدم جوابگویی به نیاز جمعیت با نرخ رشد بالای موالید ، ضرورت ایجاد شرایط لازم ، برای استقرار نظام مدرن متکی به علوفه دست کاشت ، استفاده از ضایعات کارخانه های صنعتی ، اصلاح مدیریت و استفاده از تکنولوژی که بتواند ، نظام بازار و معادلات بین منطقه ای در سازمان تولید را سامان بخشد به شدت احساس می شود . به همین دلیل در برنامه توسعه ، جایگزینی نظام مدیریتی نوین به جای نظام دامداری سنتی مدنظر بوده و نگاه معطوف به  استفاده بهینه از امکانات و به خدمت گرفتن آخرین دستاوردهای بشری در سایه تکنولوژی که بتواند  منجر به رفع بیکاری بشود ، از اهداف برنامه است .

براساس آمارهای موجود از منابع معتبر ، تعداد گاوها و گوساله های کل کشور ۵٫۱۲۸٫۰۰۰ رأس است . از این تعداد ، ۸۳۱٫۷۰۰ رأس گاو اصیل ۲٫۴۰۶٫۰۰۰ رأس دورگ و بقیه گاو و گوساله بومی است . همچنین در ۱٫۳۷۶٫۴۰۰ واحد بهره برداری ۵٫۸۷۷٫۰۰۰ کیلوگرم شیر و ۷۲۹٫۰۰۰٫۰۰۰ کیلوگرم گوشت قرمز تولید شده و ۳۲۹۱۷ نفر در واحدهای دامداری صنعتی به کار مشغولند . مقدار شیر تولیدی در استان تهران ۵۷۵٫۰۰۰ کیلوگرم و تعداد دامها ۱۶۷٫۰۰۰ رأس گوساله و گاو است . (بدون توجه به واردات شیر و گوساله های نرپرواری از استان های همجوار) با توجه به این اطلاعات ، میانگین دامهای هر واحد بهره برداری در کشور ۷/۳ رأس گاو و گوساله است . در تفکیک استانی بیشترین میانگین مربوط به تهران با ۸/۷ و کمترین میانگین مربوط به هرمزگان با ۹۸/۱ رأس گاو و گوساله است . این امر پراکنش دامداری ها را در سطح بسیار وسیعی از کشور و مشکل ارائه خدمات به آن ها و هزینه بر بودن آن را نشان می دهد . از طرفی معدل شیر روزانه هر رأس ۲۸/۶ کیلوگرم و در یک دوره شیرواری ۸۸۳/۱ کیلوگرم است که حدود یک سوم استانداردهای جهانی است . این  آمار برای واحدهای سرشماری شده تهران و برای هر رأس ۶۸/۱۸ کیلوگرم در روز یا ۵۶۵۸ کیلوگرم در یک دوره شیردهی گزارش شده است.

نژاد

گاوها از نظر شکل ظاهری ، خصوصیات ژنتیکی ، وزن و اندام ، اهمیت تولید شیر یا گوشت و اقلیم زندگی با هم متفاوت بوده و بر این اساس طبقه بندی و نامگذاری می شوند . نژادهای معروف آنها عبارتند از :

الف) نژادهای اروپایی

۱٫ هلشتاین

نام اصلی این نژاد که از ناحیه ای به نام فریزلند در کشور هلند ، به سراسر دنیا صادر شده ، هلشتاین فرژین است . این نژاد از سنگین وزن ترین گاوهای شیری دنیاست . وزن ماده گاو بالغ آن ۷۵۰-۶۰۰ کیلوگرم و نر بالغ آن ۹۰۰-۷۵۰ کیلوگرم است . ضریب تبدیل غذا به گوشت در این نژاد مناسب است . انطباق با شرایط آب و هوایی بسیار متفاوت ، از مناطق سر سیر گرفته تا معتدل و نیمه گرمسیری از ویژگیهای این نژاد است . مهمترین ویژگی این نژاد شیردهی فوق العاده آن است که در مناطق خوش آب و هوای امریکا حتی به پانزده تن در سال و در اروپا ، سیزده تا چهارده تن در سال با ۴-۲/۳ درصد چربی می رسد . قد گاوهای این نژاد ۳۵/۱ تا ۵۰/۱ متر است . سری ظریف و اغلب سیاه و سفید با شاخ های کوچک و بسیار شکیل دارند. گردن متوازن با   سینه ای فراخ و سیاه ، سفید ویژگی گاوهای این نژاد است .

۲٫ جرسی (Jersey)

این نژاد که از کشور بریتانیا به دیگر نقاط دنیا صادر شده است ، جثه ای کوچکتر از هلشتاین دارد . وزن ماده بالغ ۵۰۰-۴۵۰ و نر بالغ ۶۵۰-۵۵۰ کیلوگرم است . رنگ پوست بدن از قهوه ای تا  قهوه ای روشن مایل به زرد تیره متغیر است . مقدار تولید شیر آن کمتر از نژاد هلشتاین اما درصد چربی آن بیشتر است . در مقایسه با نژاد هلشتاین مقاومت این نژاد نسبت به آب و هوای نیمه گرم و خشک بیشتر است .

۳٫ براون سویس (Brown Swiss)

زادگاه و مرکز اصلی پرورش این نژاد مناطق کوهستانی سویس است . این نژاد جثه ای بزرگ و اسکلتی خوش قواره برای اصلاح نژاد دارد و از نظر تولید گوشت و شیر قابل توجه است. مقدار شیر ماده گاو براون سویس از هلشتاین کمتر ولی درصد چربی شیرش بیشتر است . رنگ پوست بدن آن ها از قهوه ای تا خاکستری متغیر است . وزن گاو بالغ ماده به ۶۵۰ کیلوگرم می رسد . ضریب تبدیل غذا به گوشت در این نژاد مناسب است و از نظر مقدار شیردهی بعد از هلشتاین قرار دارد .

۴٫ سایر نژادهای اروپائی

علاوه بر نژادهای مذکور نژادهای مختلفی چون نژاد قرمز دانمارکی ، گزنزی ، سمینتال ، فنلاندی ، نرماندی ، لیموزین و نژاد معروف گوشتی شورت هورن (Short Horn) بریتانیائی وجود دارند . نژاد هردفورد که بسیار وزین است و وزن آن به ۱۵۰۰-۱۳۵۰ کیلوگرم می رسد ، از نژادهای ممتاز گوشتی دنیا است .

ب) نژاد هندی

نژاد گاوهای گوشتی زبو (ZEBO) و گاو شیری سیوال از نژادهای مهم شبه قاره هند هستند و به سایر کشورهای دنیا صادر شده اند .

ج) نژاد گاوهای ایرانی

شاید به توان گفت در ایران تا زمانی که شبکه های ارتباطی توسعه نیافته بود ، گله هایی با خصوصیات نژادی در مناطقی که کوچ در آن صورت نمی گرفت وجود داشته است . اما به علت کوچهای مکرر و خشکسالی های متوالی و کمی مراتع و تاخت و تازهای مکرر همسایگان نمی توان نژاد خالص یا گرید خاصی را معرفی کرد . با این حال ، گاو سرابی به علت شیرواری شهرت فراوان داشته و مشتقات لبنی آن معروف بوده است . از طرفی نمی توان از ذکر گاو گلپایگانی که شیری پرچرب داشته و مشتقات شیر آن بسیار مردم پسند بوده غافل ماند . گاو سیستانی که جزئی از اکوسیستم هامون است ، با جثه ای مطلوب در همان حوالی محدود و محصور شده است . اگر چه ذکر نژاد گاوهای ایرانی در نشریات مختلف جای بحث دارد ، اما مطالعات عمیق و اصلاحات ژنتیکی مستمری بر روی آنها تحت عنوان نژاد ایرانی به مانند نژادهای خارجی انجام نگرفته است .

خــریــد ایــــن فـــایــــل

مطالب شابه مطلب فوق